انتشار : یکشنبه, ۱۴ آذر ۱۳۹۵

مروری بر سروده‌های نظامی با آلبوم «گفت و شنید»

به اشتراک گذاشتن

وقتی آلبوم موسیقی «گفت و شنید» را شنیدم دریافتم این اثر یک محصول هنری تازه و نو است. البته تا به امروز در این عرصه کارهای بسیاری صورت گرفته اما شخصاً کاری تا این حد تازه و نو سراغ نداشتم. این تفاوت را در بخش­های مختلفی همچون کمپوزیسیون، ترکیب، شیوه ارائه آواز و البته چگونگی بیان شعر می­ توان مشاهده کرد. آلبوم گفت و شنید به نظامی گنجوی، شیوه تفکر این شاعر بلند آوازه و بیان بخش‌های مهمی از اشعار او پرداخته است. آثار نظامی امروز در آسیای میانه، آذربایجان، تاجیکستان، افغانستان و حتی بخش‌های کردنشین ایران و کشورهای دیگر محبوبیت بسیار دارد. آثار بر جای مانده از نظامی بسیار بزرگ و ارزشمند است بخصوص اینکه زنده‌کننده بخشی از فرهنگ ایرانی به حساب می‌آید و آنچه که در جامعه ایرانی حضور داشته را بیان می‌کند. یکی از دستمایه‌های غنی و مهمی که در ادب فارسی می­ توان سراغ گرفت اشعار تغزلی است. اگر به آثار آوازی ساخته شده نگاه کنید اغلب آوازخوانان جانمایه را از این آثار تغزلی گرفته‌اند و شاید بخشی از ماندگاری آن آثار آوازی به همین موضوع مربوط باشد. با این توضیح معتقدم حرکت پیمان سلطانی به سمت این اثر نیازمند نوعی شجاعت بود. چون وقتی چنین مُهری روی یک اثر موسیقایی خورده می‌شود همه می‌آیند تا ببینند چه اتفاقی افتاده است؟ وقتی اسم نظامی روی یک اثر می‌آید آن اثر باید توانایی‌های ویژه و زیرساخت فکری را در خود داشته باشد. آن طور که اطلاع دارم آقای سلطانی در خانواده­‌ای با پیشینه ادبی رشد کرده و شاید همین موضوع انگیزه‌ای بوده برای ساختن آلبوم «گفت و شنید». علاقه‌مندم در این مجال نکاتی چند از آلبوم گفت و شنید را که مورد توجه‌ام قرار گرفته مطرح کنم: در باکوی آذربایجان مجسمه عظیمی برای نظامی ساخته‌اند و مردم آن خطه به نظامی افتخار می‌کنند. خاطرم هست یک بار در سفری که به آن کشور داشتم از برخی از اهالی آن کشور خواستم یک بیت شعر از نظامی را بخوانند و آنها نمی‌توانستند این کار را انجام دهند. در چنین شرایطی درست شبیه همان اتفاقی که برای مولانا افتاده است(و اهالی ترکیه آن شاعر بلندآوازه را از آن خود می‌دانند)، مردم کشور آذربایجان نظامی را مال خود کرده‌اند.

در مورد قطعات آلبوم که به صورت ارکسترال به مرحله اجرا درآمده‌اند باید بگویم اجرا همراه با ارکستر کار سهل و ممتنعی است. برای اجرایی درخور نیازمند صرف وقت بسیاری هستیم. البته می‌شود کار را با چهار ساز اجرا کرد و چیزی هم روی آن خواند و اصطلاحاً سر و ته قضیه را هم آورد و چندان هم خود را مسئول ندانست. وقتی شما این کار را به یک ارکستر بزرگ ببرید قضیه متفاوت می‌شود. چراکه چشم‌ها می‌روند تا روی نقطه‌ای انگشت بگذارند. در این شرایط کار مسئولانه‌تر خواهد بود. معتقدم «گفت و شنید» از این منظر و به لحاظ کیفی اثری ارزشمند به حساب می‌آید و از یک نگاه علمی برخوردار است.

در بخش آوازی باید گفت ارائه آواز خاصه در مورد اشعاری که ویژگی‌ها و پیچیدگی‌های خاصی دارند می‌تواند به یک دام مبدل شود. چراکه موسیقی باید نزدیک به آن دوره زمانی(قرن ششم) اجرا شود. بنابراین نزدیک شدن به آواز آن دوره زمانی کار بسیار سختی خواهد بود. از نگاه من موسیقی که برای این بخش از اثر انتخاب شد تمهید خوبی به حساب می‌آید. چون موسیقی در کل فضا را برای قبل و بعد خودش آماده می‌کند اما آواز خودش را به آن شعر و کلام نزدیک‌تر می‌کند. در بعضی از قطعات آلبوم، از سازهای ضربی به‌عنوان سولیست استفاده شده و این سازها نقش اصلی را برعهده داشتند. چیرگی سازهای ضربی در واقع نمادی از وجوه حماسی موجود در اشعار نظامی است. در این کار با این هدف که بتوان وجوه جوهری و تصویری کلام را بهتر متجلی کرد، از تکنیک‌های مختلف آهنگسازی استفاده شده است. آهنگساز خودش را در یک چارچوب محدود قرار نداده است. نکته مهم در این کار این است که آقای سلطانی در بخش‌های زیادی از اثر به موسیقی ردیفی دستگاهی نزدیک شده و با این کار توانسته شعر را معنادارتر کند. اجرای آوازها هم در این اثر، بدون استفاده از تحریرهای خاص و اضافی بود. این در حالی است که امروزه در بسیاری از آثار، تحریرهایی شنیده می‌شود که به نظر نمی‌رسد به نوع خوانش آن دوره زمانی که شعر روایت می‌کند، ارتباط چندانی داشته باشد. دکلمه کارها بسیار خوب انجام شده است. در مقایسه با اغلب کارهایی که به صورت دکلمه خوانده می‌شود و مبالغه در آنها به چشم می‌خورد در این اثر دکلمه گفت‌و‌گوها به صورت صمیمی و دلپذیر و روان و ساده اجرا شده است. در نهایت ۱۲ قطعه موجود در این آلبوم نگاهی است به اشعار مختلف نظامی.

محمد سریر / آهنگساز

دیدگاهتان را بنویسید :

نام

پست الکترونیک

وب سایت

XHTML: شما می توانید از این برچسب های HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*

نظر سنجی

با برگزاری کنسرت‌های متعدد خواننده‌های پاپ بدون انتشار آلبوم جدید موافقید؟

Loading ... Loading ...